استانداردهای بین‌المللی مواد شیمیایی

استانداردهای بین‌المللی مواد شیمیایی نقش بنیادینی در تضمین کیفیت، ایمنی، قابلیت ردیابی و قابلیت مقایسه نتایج آزمون‌های آزمایشگاهی و صنعتی ایفا می‌کنند. در صنایع نفت، گاز، پتروشیمی و آزمایشگاه‌های آنالیز، اتکا به استانداردهای معتبر منتشرشده توسط نهادهایی مانند ASTM International و ISO چارچوبی فنی و یکپارچه برای ارزیابی خواص فیزیکی و شیمیایی مواد فراهم می‌سازد.

متن حاضر مجموعه‌ای جامع از مهم‌ترین استانداردهای ASTM و ISO را معرفی می‌کند که طیف گسترده‌ای از آزمون‌ها را در بر می‌گیرند؛ از تعیین چگالی، ویسکوزیته و عدد ستان سوخت‌های دیزل گرفته تا اندازه‌گیری نقطه اشتعال، ترکیب هیدروکربنی، گوگرد و هیدروژن سولفید در سوخت‌های مایع و گازی. همچنین استانداردهای مرتبط با کیفیت آب آزمایشگاهی، اعتبار آزمایشگاه‌ها، تولید مواد مرجع و الزامات مستندسازی نیز تشریح شده‌اند تا تصویری کامل از زیرساخت کیفی و متروژیک مورد نیاز در آنالیز مواد شیمیایی ارائه شود.

این مجموعه استانداردها با تکیه بر روش‌های آزمون دقیق، واحدهای SI و الزامات کنترل کیفیت، امکان ارزیابی انطباق با مشخصات فنی، مدیریت ریسک‌های ایمنی و زیست‌محیطی و ارتقای قابلیت اعتماد نتایج را در سطح ملی و بین‌المللی فراهم می‌کنند و مبنایی تخصصی برای تولیدکنندگان، آزمایشگاه‌ها و نهادهای نظارتی به شمار می‌آیند.

استانداردهای بین‌المللی ASTM برای مواد شیمیایی

استانداردهای بین‌المللی ASTM (American Society for Testing and Materials) مجموعه‌ای جامع از روش‌ها و دستورالعمل‌های آزمایشگاهی و فنی برای بررسی ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی مواد شیمیایی و فرآورده‌های نفتی ارائه می‌کنند. این استانداردها با هدف تضمین دقت، تکرارپذیری و قابلیت مقایسه نتایج آزمایش در آزمایشگاه‌ها و صنایع مختلف تدوین شده‌اند و دامنه‌ای گسترده از آزمون‌ها را شامل می‌شوند؛ از تعیین چگالی، ویسکوزیته و عدد ستان سوخت‌های دیزلی گرفته تا اندازه‌گیری نقطه اشتعال، سختی موم‌ها، حضور هیدروژن سولفید و ترکیب هیدروکربنی فرآورده‌ها.

متن حاضر به معرفی و تشریح مجموعه‌ای از استانداردهای مهم ASTM، از جمله ASTM D1480، ASTM D2162، ASTM D8183 و سایر روش‌های مرتبط با سوخت‌ها، روانکارها و سوخت‌های جایگزین می‌پردازد. این استانداردها با استفاده از رویه‌های دقیق آزمایشگاهی و واحدهای SI، امکان ارزیابی کیفیت، انطباق با مشخصات فنی و تضمین ایمنی و بهداشت حرفه‌ای را فراهم می‌کنند. ضمن این که رعایت الزامات ایمنی، بهداشتی و محیط‌زیستی در اجرای آزمون‌ها بر عهده کاربران و اپراتورهای آزمایشگاه‌ها قرار دارد.

این مجموعه استانداردها به تولیدکنندگان، اپراتورها و آزمایشگاه‌ها کمک می‌کند تا با اطمینان از کیفیت و عملکرد مواد شیمیایی و سوخت‌ها، فرآیندهای صنعتی، حمل‌ونقل و ذخیره‌سازی را به شکلی ایمن و بهینه مدیریت کنند.

ASTM D1480

استاندارد ASTM D1480 یک روش آزمون آزمایشگاهی دقیق برای تعیین چگالی و چگالی نسبی مایعات سیال است که به‌طور خاص برای موادی با فشار بخار کمتر از ۸۰ کیلوپاسکال و ویسکوزیته کمتر از ۴۰٬۰۰۰ میلی‌متر مربع بر ثانیه طراحی شده است. این استاندارد دو رویه مستقل را برای اندازه‌گیری چگالی ارائه می‌دهد و امکان محاسبه چگالی نسبی را نیز فراهم می‌سازد، به‌گونه‌ای که نتایج آن می‌تواند به‌عنوان یکی از شاخص‌های مهم در ارزیابی کیفیت نفت خام و فرآورده‌های نفتی مورد استفاده قرار گیرد. دامنه دمایی متداول این روش بین ۲۰ تا ۱۰۰ درجه سانتی‌گراد است، اگرچه انجام آزمون در دماهای بالاتر نیز امکان‌پذیر است؛ با این حال، در دماهای خارج از محدوده توصیه‌شده، دقت و عدم قطعیت اندازه‌گیری مطابق مقادیر ذکرشده در استاندارد تضمین نمی‌شود. علاوه بر این، ASTM D1480 مبنایی قابل‌اعتماد برای تبدیل ویسکوزیته کینماتیک به ویسکوزیته دینامیک بر اساس مقادیر چگالی فراهم می‌کند و در سراسر روش، واحدهای SI به‌عنوان مرجع اصلی اندازه‌گیری در نظر گرفته شده‌اند.

ASTM D2162

استاندارد ASTM D2162 یک روش آزمون مرجع و دقیق برای تعیین ویسکوزیته کینماتیک روغن‌های روان‌کننده، روغن‌های معدنی و سیالات مشابه در دماهای مشخص و کنترل‌شده است که به‌طور گسترده به‌ عنوان مبنای کالیبراسیون و صحت‌سنجی ویسکومترهای آزمایشگاهی مورد استفاده قرار می‌گیرد. این استاندارد امکان اندازه‌گیری ویسکوزیته را در دامنه دمایی معمول و دماهای بالا فراهم می‌کند و به دلیل استفاده از مواد مرجع و رویه‌های دقیق آزمون، از دقت، تکرارپذیری و قابلیت مقایسه نتایج در آزمایشگاه‌های مختلف برخوردار است. ASTM D2162 با تشریح جزئیات مربوط به آماده‌سازی نمونه، شرایط آزمون، نحوه قرائت و محاسبه نتایج، نقش مهمی در ارزیابی کیفیت و یکنواختی محصولات نفتی ایفا می‌کند و به تولیدکنندگان و آزمایشگاه‌ها کمک می‌کند تا انطباق محصولات خود را با مشخصات فنی و الزامات استاندارد تضمین کنند. در این روش، واحدهای SI به‌عنوان مبنای اصلی گزارش‌دهی نتایج در نظر گرفته شده‌اند و همین امر استفاده از آن را در برنامه‌های کنترل کیفیت و تضمین کیفیت تسهیل می‌کند.

ASTM D8183

استاندارد ASTM D8183 یک روش آزمون مرجع و بین‌المللی برای تعیین عدد ستان اندیکاتوری (ICN) سوخت دیزل است که با هدف ارزیابی کیفیت احتراق و قابلیت خودسوزی انواع سوخت‌های دیزلی توسعه یافته است. این روش امکان اندازه‌گیری ICN را برای دیزل‌های متداول نفتی، سوخت‌های دیزل حاوی افزودنی‌های بهبوددهنده عدد ستان، بیودیزل‌ها و مخلوط‌های دیزل با منشأ غیرنفتی فراهم می‌کند و برای سوخت‌هایی که مطابق استانداردهایی مانند D975، EN 590 و CAN/CGSB عرضه می‌شوند، کاربرد دارد. آزمون ASTM D8183 بر پایه یک محفظه احتراق با حجم ثابت انجام می‌شود که در آن سوخت به‌صورت تزریق مستقیم به هوای فشرده و گرم وارد شده و تأخیر احتراق به‌عنوان پارامتر کلیدی اندازه‌گیری می‌شود؛ سپس با استفاده از منحنی کالیبراسیون سوخت‌های مرجع، عدد ستان اندیکاتوری محاسبه می‌گردد. دامنه کالیبره‌شده این روش معمولاً عدد ستان بین ۳۵ تا ۸۵ را پوشش می‌دهد، حجم نمونه مورد نیاز در حدود ۴۰ میلی‌لیتر است و کل فرآیند آزمون در مدت زمانی نزدیک به ۲۵ دقیقه انجام می‌شود که آن را به روشی سریع و کارآمد برای کنترل کیفیت تبدیل می‌کند. این استاندارد همچنین به الزامات مربوط به ایمنی، بهداشت و ملاحظات زیست‌محیطی اشاره دارد و تصریح می‌کند که مسئولیت رعایت این موارد بر عهده کاربر و مجری آزمون است.

ASTM D7621

استاندارد ASTM D7621-16 (2021) یک روش آزمون معتبر و بین‌المللی برای تعیین مقدار هیدروژن سولفید (H₂S) در سوخت‌های نفتی است که بر پایه استخراج سریع در فاز مایع طراحی شده و به‌طور ویژه برای شناسایی و پایش مقادیر اندک تا بحرانی H₂S در سوخت‌های باقیمانده و برخی مخلوط‌های دیستیل کاربرد دارد. اهمیت این استاندارد از آن جهت است که حضور مقادیر بیش از حد H₂S در بخارات بالای مخازن سوخت می‌تواند منجر به خطرات جدی برای سلامت کارکنان، نقض مقررات ایمنی و بهداشت حرفه‌ای، بروز شکایات عمومی ناشی از بو و سمیت گاز و همچنین تشدید خوردگی تجهیزات در مراحل پالایش، انتقال و ذخیره‌سازی شود. ASTM D7621 به‌گونه‌ای تدوین شده است که پالایشگاه‌ها، اپراتورهای ترمینال سوخت و آزمایشگاه‌های مستقل بتوانند با حداقل آموزش تخصصی و در مدت زمانی کوتاه، معمولاً حدود ۱۵ دقیقه، مقدار H₂S را با دقت و تکرارپذیری مناسب اندازه‌گیری کنند و از این نظر نسبت به روش‌های قدیمی‌تر مانند D5705 و D6021 از نظر سرعت، سادگی و کاربری میدانی برتری دارد. این استاندارد شامل دو رویه اجرایی مجزا است که در آن رویه A با حذف یا کاهش اثر تداخل‌هایی نظیر تیول‌ها و آلکیل‌سولفیدها نتایج قابل‌اعتمادتری ارائه می‌دهد، در حالی که رویه B در حضور این ترکیبات ممکن است مقادیر بالاتری را گزارش کند و انتخاب آن به ماهیت نمونه بستگی دارد. دامنه کاربرد روش شامل سوخت‌های دریایی، سوخت‌های دیستیل و مخلوط‌هایی با ویسکوزیته تا ۳۰۰۰ میلی‌متر مربع بر ثانیه در دمای ۵۰ درجه سانتی‌گراد است و نمونه‌های حاوی FAME را نیز در بر می‌گیرد. این استاندارد بر اساس واحدهای SI تدوین شده و تصریح می‌کند که مسئولیت شناسایی خطرات، اجرای الزامات ایمنی، بهداشتی و زیست‌محیطی و رعایت مقررات محلی کاملاً بر عهده کاربران است و در نهایت، مطابق با اصول شناخته‌شده بین‌المللی تدوین استانداردها و توصیه‌های سازمان جهانی تجارت (WTO) توسعه یافته است.

ASTM D7042

روش آزمون ASTM D7042 یک روش استاندارد برای اندازه‌گیری هم‌زمان ویسکوزیته دینامیکی (η) و چگالی (ρ) فرآورده‌های نفتی مایع و نفت خام، اعم از شفاف و کدر، در یک دمای آزمون مشخص است که با تقسیم ویسکوزیته دینامیکی بر چگالی، ویسکوزیته سینماتیکی (ν) نیز محاسبه می‌شود؛ این روش عمدتاً برای سیالات با رفتار جریان نیوتنی (تناسب تنش برشی و نرخ برش) کاربرد دارد و نقش مهمی در کنترل کیفیت، تعیین شرایط بهینه ذخیره‌سازی، حمل‌ونقل و بهره‌برداری از سوخت‌ها و روانکارهای نفتی ایفا می‌کند، ضمن آن‌که نتایج آن در واحدهای SI گزارش شده و دقت آن برای دامنه‌های مشخصی از ویسکوزیته، چگالی و دما تعیین شده است؛ این استاندارد توسط ASTM International تدوین شده و رعایت الزامات ایمنی، بهداشتی و زیست‌محیطی هنگام اجرای آزمون بر عهده کاربر است.

ASTM D4052

روش آزمون ASTM D4052 یک روش استاندارد برای تعیین چگالی، چگالی نسبی و درجه API فرآورده‌های نفتی تقطیری و روغن‌های ویسکوز است که در دمای آزمون به‌صورت مایع قابل جابه‌جایی هستند و با استفاده از لوله U نوسانی و تزریق نمونه به‌صورت دستی یا خودکار انجام می‌شود؛ این روش عمدتاً برای مایعاتی با فشار بخار کل معمولاً کمتر از 100 کیلوپاسکال و ویسکوزیته کمتر از حدود 15 000 میلی‌متر مربع بر ثانیه کاربرد دارد و نقش مهمی در شناسایی ویژگی‌های فیزیکی برش‌های سبک و سنگین نفت، همچنین تبدیل حجم اندازه‌گیری‌شده به حجم مرجع در دمای 15 درجه سانتی‌گراد ایفا می‌کند؛ استاندارد ASTM D4052 برای فرآورده‌هایی مانند بنزین، دیزل، سوخت جت، روغن‌های پایه، موم‌ها و روغن‌های روانکار قابل استفاده است، نتایج آن در واحدهای SI گزارش می‌شود و مسئولیت رعایت الزامات ایمنی و بهداشتی هنگام اجرای آزمون بر عهده کاربر بوده و این استاندارد توسط ASTM International تدوین شده است.

ASTM D86

روش آزمون ASTM D86 یک روش استاندارد برای تعیین محدوده جوش (boiling range) فرآورده‌های نفتی و سوخت‌های مایع از طریق تقطیر دسته‌ای آزمایشگاهی در فشار اتمسفریک است که به‌طور کمی ویژگی‌های جوش فرآورده‌هایی مانند مقطرات سبک و متوسط، سوخت‌های موتور احتراق جرقه‌ای با یا بدون افزودنی‌های اکسیژنی، بنزین‌های هواپیمایی، سوخت توربین، دیزل، ترکیبات بیودیزل تا ۳۰٪ حجم، سوخت‌های دریایی، نفت سفید و سایر سوخت‌های صنعتی را مشخص می‌کند؛ این روش می‌تواند با تجهیزات دستی یا خودکار انجام شود و اطلاعات حاصل درباره ترکیب، خواص و رفتار سوخت در طول ذخیره‌سازی و مصرف، از جمله تمایل به تشکیل بخارات انفجاری و رسوبات سوخت جامد، اهمیت ویژه‌ای در ایمنی و عملکرد سوخت‌ها دارد؛ این استاندارد نتایج را در واحدهای SI گزارش می‌کند و رعایت الزامات ایمنی در کار با جیوه و سایر مواد مورد استفاده در دستگاه تقطیر بر عهده کاربر بوده و توسط ASTM International تدوین شده است.

ASTM D1319

روش آزمون ASTM D1319 یک روش استاندارد برای تعیین درصد حجمی کل هیدروکربن‌های اشباع، اولفین و آروماتیک در برش‌های نفتی است که در دمای کمتر از ۳۱۵ درجه سانتی‌گراد تقطیر می‌شوند و اطلاعات به‌دست‌آمده برای ارزیابی کیفیت برش‌های نفتی به‌عنوان اجزای ترکیبی بنزین و خوراک فرآیندهای رفرمینگ کاتالیزوری اهمیت دارد؛ این روش می‌تواند برای محصولات با دامنه جوش کامل و نمونه‌های بنزین موتور و هواپیما، دیزل و سایر سوخت‌ها استفاده شود، اما دقت آن برای نمونه‌های دارای رنگ تیره که خواندن نوارهای کروماتوگرافی را مختل می‌کنند، تعیین نشده است؛ اجزای اکسیژنه مانند متانول، اتانول و MTBE در غلظت‌های معمول تجاری مانعی برای تعیین نوع هیدروکربن‌ها ایجاد نمی‌کنند و نتایج در واحدهای SI گزارش می‌شود؛ رعایت الزامات ایمنی، به‌ویژه در کار با جیوه و محصولات حاوی جیوه، بر عهده کاربر بوده و این استاندارد توسط ASTM International تدوین شده است.

ASTM D8073

روش آزمون ASTM D8073 یک روش استاندارد برای اندازه‌گیری حضور سورفاکتانت‌ها در سوخت توربین هواپیما است که با استفاده از تست‌کننده جداسازی آب در مقیاس کوچک، توانایی سوخت در آزادسازی آب درهم‌ پراکنده و امولسیونی هنگام عبور از فیلترهای جداساز آب را ارزیابی می‌کند؛ نتایج این آزمون به صورت شاخص جداسازی آب (WSI) بیان می‌شود و دامنه اندازه‌گیری آن از ۰ تا ۱۰۰ WSI است، هرچند مقادیر بالاتر ممکن است به دلیل کاهش شفافیت نمونه رخ دهد؛ این روش به پالایشگاه‌ها، اپراتورهای ترمینال سوخت، خطوط لوله و آزمایشگاه‌های مستقل امکان می‌دهد تا با کمترین آموزش و در مکان‌های مختلف، حضور مواد فعال سطحی و تأثیر آن‌ها بر عملکرد فیلترهای جداساز آب را به‌سرعت و با دقت ارزیابی کنند، و مقادیر به دست‌آمده در واحدهای SI گزارش می‌شود.

ASTM D6839

روش آزمون ASTM D6839 یک روش استاندارد برای تعیین کمی هیدروکربن‌های اشباع، اولفین، آروماتیک و اجزای اکسیژنه در سوخت‌های موتور احتراق جرقه‌ای با استفاده از کروماتوگرافی گازی چندبعدی (multidimensional GC) است؛ این روش امکان گزارش ترکیبات هیدروکربنی بر اساس شماره کربن یا به صورت کل را فراهم می‌کند و برای سوخت‌های بنزین حاوی اکسیژنات‌ها (مانند MTBE، اتانول، ETBE، TAME و سایر الکل‌ها و اترها) مناسب است، همچنین قابلیت تحلیل جریان‌های هیدروکربنی با محدوده جوش مشابه، از جمله نفتا و رفرمیت‌ها را دارد؛ این استاندارد شامل بخش‌هایی برای ارزیابی انحراف نسبی نتایج نسبت به روش‌های ASTM D1319، D5580، D5769، D6550 و D3606 و هماهنگ با الزامات EPA برای گزارش ترکیبات سوخت است و نتایج آن در واحدهای SI ارائه می‌شود، ضمن آن که رعایت الزامات ایمنی، بهداشتی و محیط‌زیستی بر عهده کاربر است و این استاندارد توسط ASTM International تدوین شده است.

ASTM D1321

روش آزمون ASTM D1321 یک روش استاندارد برای تعیین سختی و قوام موم‌های حاصل از نفت از طریق اندازه‌گیری عمق نفوذ یک سوزن استاندارد است؛ این روش امکان برآورد تجربی میزان سختی موم‌ها را فراهم می‌کند و برای موم‌هایی با نفوذ سوزن تا حداکثر ۲۵۰ مناسب است. سختی اندازه‌گیری‌شده می‌تواند تأثیر قابل‌توجهی بر سایر خواص فیزیکی موم داشته باشد. این استاندارد در واحدهای SI گزارش می‌شود و هنگام اجرای آزمون باید به مسائل ایمنی، به ویژه در کار با جیوه و محصولات حاوی جیوه، توجه شود.

ASTM D943

روش آزمون ASTM D943 یک روش استاندارد برای ارزیابی پایداری اکسیداسیون روغن‌های توربین بخار مهارشده در حضور اکسیژن، آب و فلزات مس و آهن در دمای بالا است؛ این آزمون برای تعیین طول عمر اکسیداسیون روغن‌های توربین بخار، همچنین برخی روغن‌های هیدرولیک و روغن‌های گردشی با چگالی کمتر از آب و حاوی مهارکننده‌های زنگ‌زدگی و اکسیداسیون کاربرد دارد و مدت زمان آزمایش تا حداکثر ۱۰٬۰۰۰ ساعت محدود است. نتایج این روش به‌عنوان معیاری برای تخمین پایداری اکسیداسیون و کیفیت روانکارها مورد استفاده قرار می‌گیرد، هرچند که ارتباط آن با عملکرد واقعی روغن در شرایط میدانی ممکن است بسته به شرایط سرویس و نوع روغن متفاوت باشد؛ داده‌ها در واحدهای SI گزارش شده و رعایت الزامات ایمنی، به‌ویژه در کار با جیوه و محصولات حاوی جیوه، بر عهده کاربر است.

ASTM D93

روش آزمون ASTM D93 یک روش استاندارد برای تعیین نقطه اشتعال فرآورده‌های نفتی و بیودیزل با استفاده از دستگاه بسته پنسی-مارتنز (Pensky-Martens closed-cup) به‌صورت دستی یا خودکار است. این روش برای نفتا، دیزل، سوخت‌های توربین، روغن‌های روانکار نو و در حال استفاده و سایر مایعات همگن نفتی در محدوده دمای ۴۰ تا ۳۷۰ درجه سانتی‌گراد و برای بیودیزل در محدوده ۶۰ تا ۱۹۰ درجه سانتی‌گراد کاربرد دارد. روش ASTM D93 شامل سه رویه است: رویه A برای سوخت‌های مقطری و روغن‌های روانکار، رویه B برای سوخت‌های باقی‌مانده و مایعات نفتی با ویسکوزیته بالا یا تمایل به تشکیل فیلم سطحی، و رویه C برای بیودیزل خالص (B100) با استفاده از تشخیص الکترونیکی نقطه اشتعال. نتایج این آزمون نشان‌دهنده گرایش ماده به تشکیل مخلوط قابل اشتعال با هوا است و در ارزیابی خطر اشتعال و مقررات حمل‌ونقل و ایمنی کاربرد دارد، و مقادیر در واحدهای SI گزارش می‌شوند. رعایت الزامات ایمنی و بهداشتی هنگام اجرای آزمون بر عهده کاربر است.

ASTM D8175

روش آزمون ASTM D8175 یک روش استاندارد برای تعیین نقطه اشتعال محدود (Flash Point) ضایعات مایع با استفاده از دستگاه بسته پنسی-مارتنز به‌صورت دستی یا خودکار در محدوده دمای ۲۰ تا ۷۰ درجه سانتی‌گراد است. این روش شامل دو رویه است: رویه A برای مایعات غیرچسبناک و بدون ذرات معلق، و رویه B برای مایعات ویسکوز، دارای ذرات معلق یا مایعاتی که تمایل به تشکیل فیلم سطحی دارند. نقطه اشتعال اندازه‌گیری‌شده پاسخ نمونه به گرما و منبع جرقه را در شرایط آزمایشگاهی کنترل‌شده نشان می‌دهد و می‌تواند وجود مواد بسیار فرار و قابل اشتعال را در مایعات نسبتاً غیرقابل اشتعال مشخص کند. نتایج در واحدهای SI گزارش می‌شوند و رعایت الزامات ایمنی، بهداشتی و محیط‌زیستی در اجرای آزمون بر عهده کاربر است.

ASTM D1322

روش آزمون ASTM D1322 یک روش استاندارد برای تعیین نقطه دود (Smoke Point) نفت سفید و سوخت‌های توربین هواپیما است که نشان‌دهنده تمایل نسبی سوخت به تولید دود در شعله نفوذی می‌باشد و با ترکیب هیدروکربنی سوخت ارتباط دارد؛ معمولاً هرچه سوخت آروماتیک‌تر باشد، شعله دودتری ایجاد می‌کند و نقطه دود بالاتر نشان‌دهنده سوخت با تمایل کمتر به تولید دود است. این روش شامل دو رویه است: رویه دستی و رویه خودکار که دقت متفاوتی دارند و رویه خودکار به‌عنوان روش مرجع (referee) استفاده می‌شود. نتایج این آزمون در واحدهای SI گزارش می‌شوند و رعایت نکات ایمنی، بهداشتی و محیط‌زیستی در اجرای آن بر عهده کاربر است.

ASTM D445

روش آزمون ASTM D445 یک روش استاندارد برای تعیین ویسکوزیته سینماتیکی مایعات نفتی، شفاف و کدر، از طریق اندازه‌گیری زمان عبور حجم مشخصی از مایع تحت گرانش از یک ویسکومتر مویینه شیشه‌ای کالیبره‌شده است. از حاصل‌ضرب ویسکوزیته سینماتیکی (ν) در چگالی مایع (ρ) می‌توان ویسکوزیته دینامیکی (η) را نیز به‌دست آورد. این روش برای مایعات با رفتار جریان نیوتنی مناسب است و دامنه ویسکوزیته‌های سینماتیکی تحت پوشش آن از ۰.۲ تا ۳۰۰٬۰۰۰ میلی‌متر مربع بر ثانیه در دماهای مختلف است. واحدهای استاندارد SI برای گزارش نتایج استفاده می‌شوند و رعایت الزامات ایمنی، به‌ویژه هنگام کار با جیوه و محصولات حاوی جیوه، بر عهده کاربر است.

ASTM D2699

روش آزمون ASTM D2699 یک روش استاندارد آزمایشگاهی برای تعیین عدد اکتان تحقیقاتی (Research Octane Number – RON) سوخت‌های مایع موتورهای احتراق داخلی جرقه‌ای است که شامل سوخت‌هایی با حداکثر ۲۵٪ حجم اتانول می‌شود. در این روش، سوخت نمونه با استفاده از یک موتور استاندارد CFR تک‌سیلندر، چهارزمانه، با نسبت تراکم متغیر و کاربراتوری تحت شرایط عملیاتی تعریف‌شده آزمایش می‌شود و شدت ضربه (Knock Intensity) سوخت نمونه با ترکیبات مرجع PRF مقایسه می‌گردد. عدد اکتان تحقیقاتی سوخت نمونه بر اساس عدد اکتان PRF که با شدت ضربه سوخت نمونه مطابقت دارد، تعیین می‌شود. دامنه عدد اکتان این روش از ۴۰ تا ۱۲۰ RON است و نتایج بر اساس واحدهای SI گزارش می‌شوند، ضمن اینکه رعایت نکات ایمنی و بهداشتی در اجرای آزمون بر عهده کاربر است.

ASTM D4468

روش آزمون ASTM D4468 یک روش استاندارد برای تعیین میزان کل گوگرد در سوخت‌های گازی است و می‌تواند برای بررسی تطابق با مشخصات فنی یا الزامات قانونی مورد استفاده قرار گیرد. این روش معمولاً در کارخانه‌های فرآورش گاز برای حذف گوگرد به‌عنوان آلاینده قبل از ورود گاز به خطوط لوله و در کارخانه‌های پتروشیمی برای کاهش سطح گوگرد که به‌عنوان سم برای بسیاری از کاتالیست‌ها عمل می‌کند، به‌کار می‌رود. محدوده اندازه‌گیری این روش از ۰.۰۰۱ تا ۲۰ قسمت در میلیون برحسب حجم (ppm/v) است و در صورت نیاز می‌تواند با رقیق‌سازی به غلظت‌های بالاتر نیز تعمیم داده شود. نتایج آزمون بر اساس واحدهای SI گزارش می‌شوند و اجرای این روش مستلزم رعایت نکات ایمنی و بهداشتی مناسب است.

ASTM D4084

روش آزمون ASTM D4084 برای تعیین مقدار هیدروژن سولفید (H₂S) در سوخت‌های گازی طراحی شده است و برای اندازه‌گیری H₂S در گاز طبیعی، گاز مایع (LPG)، گاز طبیعی جایگزین و مخلوط‌های مختلف سوخت‌های گازی کاربرد دارد. این روش تحت تأثیر حضور هوا قرار نمی‌گیرد و محدوده اندازه‌گیری آن از ۰.۱ تا ۱۶ قسمت در میلیون برحسب حجم (ppm/v) یا تقریباً ۰.۱ تا ۲۲ میلی‌گرم بر متر مکعب است و در صورت نیاز می‌تواند با رقیق‌سازی حجمی دستی یا خودکار تا ۱۰۰٪ H₂S تعمیم داده شود. اجرای این آزمون مستلزم رعایت کامل نکات ایمنی و بهداشتی مناسب است.

ASTM D4323

روش آزمون ASTM D4323 برای تعیین خودکار و پیوسته میزان هیدروژن سولفید (H₂S) در جو یا نمونه‌های گازی طراحی شده است و محدوده اندازه‌گیری آن از ۱ قسمت در میلیارد برحسب حجم (1 ppb/v) تا ۳۰۰۰ ppb/v می‌باشد. این روش برای مطالعات آلودگی هوا، پایش محیطی در اطراف صنایع، و مانیتورینگ منابع انتشار گاز کاربرد دارد و امکان گسترش محدوده اندازه‌گیری با استفاده از رقیق‌سازی یا اصلاح تجهیزات وجود دارد. تجهیزات مورد استفاده می‌توانند هم برای ایستگاه‌های ثابت و هم برای پایش‌های سیار مناسب باشند و اجرای آزمون مستلزم رعایت کامل نکات ایمنی، بهداشتی و محیط‌زیستی است.

ASTM 1480

روش آزمون ASTM D1480 برای اندازه‌گیری چگالی و وزن مخصوص مایعات نفتی طراحی شده است و به ویژه برای تعیین چگالی بخش‌های سبک و سنگین نفت خام و ارزیابی کیفیت آن کاربرد دارد. این روش شامل دو رویه برای اندازه‌گیری چگالی مایعاتی است که در دمای آزمایش روان هستند و برای مایعات با فشار بخار کمتر از ۸۰ کیلوپاسکال و ویسکوزیته کمتر از ۴۰٬۰۰۰ mm²/s مناسب است. محدوده دمایی اجرای آزمون بین ۲۰ تا ۱۰۰ °C است و امکان محاسبه وزن مخصوص از چگالی نیز وجود دارد. دقت آزمایش برای دماهای بالاتر قابل تضمین نیست و هنگام کار با جیوه یا محصولات حاوی جیوه باید نکات ایمنی و مقررات قانونی رعایت شود. این روش برای تبدیل حجم‌های اندازه‌گیری شده به حجم‌های استاندارد در دمای ۱۵ °C و تبدیل ویسکوزیته کینماتیکی به ویسکوزیته دینامیکی نیز کاربرد دارد.

ASTM D7467

روش آزمون ASTM D7467 برای تعیین مشخصات مخلوط‌های سوخت دیزل حاوی ۶ تا ۲۰ درصد حجمی بیودیزل (B6 تا B20) طراحی شده است. در این استاندارد، بخش بیودیزل باید مطابق با مشخصات D6751 باشد و بخش باقی‌مانده سوخت دیزل سبک یا متوسط مطابق با مشخصات D975 باشد، با این شرط که مخلوط نهایی تمامی الزامات این استاندارد را برآورده کند. استاندارد D7467 سه رده سولفور برای سوخت‌های B6 تا B20 تعریف می‌کند: S15 (حداکثر ۱۵ ppm سولفور)، S500 (حداکثر ۵۰۰ ppm سولفور) و S5000 (حداکثر ۵۰۰۰ ppm سولفور). این روش مشخصات لازم مخلوط‌های بیودیزل را در زمان و محل تحویل تعیین می‌کند و رعایت مقررات فدرال، ایالتی یا محلی سختگیرانه‌تر را محدود نمی‌کند. تمامی مقادیر با واحدهای SI بیان شده و این روش به کارگیری این واحدها را استاندارد می‌داند.

ASTM D6751

روش آزمون ASTM D6751 برای تعیین مشخصات بیودیزل خالص (B100) به‌ عنوان جزء مخلوط با سوخت‌های دیزل میانی طراحی شده است و شامل چهار درجه سوخت با حداکثر سولفور ۱۵ و ۵۰۰ ppm می‌باشد: Grade 1-B S15، Grade 1-B S500، Grade 2-B S15 و Grade 2-B S500. این استاندارد الزامات فیزیکی و شیمیایی بیودیزل، از جمله نقطه اشتعال، میزان متانول، آب و رسوبات، ویسکوزیته کینماتیکی، خاکستر سولفات، پایداری اکسیداسیون، عدد ستان، نقطه ابری، عدد اسیدی، باقیمانده کربن، گلیسرین آزاد و کل، فسفر، دمای تقطیر کاهش‌یافته و عناصر ترکیبی مانند کلسیم، منیزیم و سدیم را مشخص می‌کند. این روش مشخصات لازم سوخت را در زمان و محل تحویل تعیین می‌کند و رعایت مقررات فدرال، ایالتی یا محلی سختگیرانه‌تر را محدود نمی‌کند. تمامی مقادیر با واحدهای SI بیان شده و استاندارد D6751 به کارگیری این واحدها را به‌عنوان مرجع معتبر می‌داند.

ASTM D4054

روش آزمون ASTM D4054 یک رویه استاندارد برای جمع‌آوری داده‌های لازم به‌منظور ارزیابی سوخت‌های جدید توربین هوایی یا افزودنی‌های سوخت طراحی شده است. این روش راهنمایی برای توسعه‌دهندگان و حامیان محصولات جدید ارائه می‌دهد تا با انجام آزمایش‌های پیش‌نیاز و بازبینی‌های دوره‌ای توسط اعضای کمیته ASTM، داده‌های لازم برای تهیه گزارش تحقیقاتی فراهم شود. هدف اصلی این روش، پشتیبانی از توسعه یا بازنگری مشخصات سوخت‌های هواپیمایی است و شامل تعیین حجم مورد نیاز سوخت یا افزودنی برای ارزیابی، برآورد هزینه‌ها و ارائه مسیر مشخص برای معرفی فناوری جدید به صنعت هواپیمایی می‌باشد. این استاندارد به‌ویژه برای ارزیابی سوخت‌های جایگزین (drop-in fuels) کاربرد دارد و می‌تواند برای ارزیابی اثر مواد تصادفی (incidental materials) روی خواص و عملکرد سوخت جت نیز به‌کار رود. لازم به ذکر است که تولید داده‌ها و گزارش تحقیقاتی مطابق این روش، یا صدور مشخصه جدید یا بازنگری شده ASTM، به‌تنهایی به‌معنای تأیید استفاده از سوخت یا افزودنی جدید در هواپیماهای غیرنظامی نیست و تأیید نهایی بر عهده تولیدکنندگان تجهیزات اصلی (OEM) و مقامات نظارتی هوانوردی است. تمامی مقادیر با واحدهای SI بیان شده و رعایت اصول ایمنی، بهداشت و محیط زیست بر عهده کاربر این استاندارد است.

ASTM D1655

استاندارد ASTM D1655 یک مشخصه فنی برای سوخت توربین هوایی است که عمدتاً برای استفاده سازمان‌های خرید و تأمین سوخت طراحی شده و ویژگی‌های حداقل مورد نیاز برای سوخت‌های Jet A و Jet A-1 را تعیین می‌کند. این استاندارد شامل آزمون‌هایی برای ارزیابی مطابقت سوخت با الزامات دقیق مربوط به ترکیب شیمیایی، فراریت، روانی، احتراق، خوردگی، پایداری حرارتی، آلاینده‌ها و افزودنی‌ها می‌باشد. ASTM D1655 می‌تواند به‌عنوان معیاری برای توصیف کیفیت سوخت از مرحله تولید تا هواپیما به‌کار رود، اما روش‌های کنترل کیفیت در زنجیره توزیع پس از تأیید دسته‌ای در این استاندارد تعریف نشده و در مستندات دیگری مانند ICAO 9977 و استانداردهای JIG و API آمده است. این استاندارد به‌ویژه برای کاربردهای هواپیماهای غیرنظامی و نظامی طراحی شده و مقادیر آن با واحدهای SI بیان شده است، در حالی که رعایت اصول ایمنی، بهداشت و محیط زیست بر عهده کاربر است.

ASTM D975

استاندارد ASTM D975 مشخصه فنی سوخت‌های دیزل را برای هفت درجه مختلف تعیین می‌کند که برای کاربردهای متنوع موتورهای دیزل مناسب هستند، از جمله سوخت‌های سبک و سنگین با مقادیر متفاوت گوگرد (S15، S500، S5000) و سوخت‌های مخصوص با ویژگی‌های ویژه. این استاندارد شامل آزمون‌هایی برای تعیین خواص فیزیکی و شیمیایی سوخت‌ها مانند نقطه اشتعال، نقطه ابری، آب و رسوب، باقیمانده کربن، خاکستر، تقطیر، ویسکوزیته، گوگرد، خوردگی مس، عدد و شاخص ستان، آروماتیک بودن، روانکاری و رسانایی می‌باشد. ASTM D975 برای تضمین کیفیت سوخت در زمان و محل تحویل طراحی شده و رعایت مقررات ایالتی، فدرالی یا محلی، و اصول ایمنی و محیط زیست بر عهده کاربر است، ضمن اینکه استفاده از واحدهای SI به‌عنوان واحد استاندارد توصیه شده است.

ASTM D613

استاندارد ASTM D613 برای تعیین عدد ستان (Cetane Number) سوخت دیزل طراحی شده است که معیاری از ویژگی‌های احتراق سوخت در موتورهای دیزل با احتراق فشاری فراهم می‌کند. در این روش، سوخت در یک موتور آزمایشی دیزل استاندارد تک‌سیلندر، چهارزمانه، با نسبت تراکم متغیر و تزریق غیرمستقیم مورد آزمون قرار می‌گیرد و عدد ستان سوخت بر اساس مقیاس صفر تا ۱۰۰ مشخص می‌شود، اگرچه محدوده معمول آزمون بین ۳۰ تا ۸۵ است. این روش برای انواع سوخت‌های غیرمتعارف مانند سنتتیک یا روغن‌های گیاهی نیز قابل استفاده است، هرچند رابطه دقیق عملکرد این سوخت‌ها در موتورهای واقعی به‌طور کامل شناخته نشده است. واحدهای اندازه‌گیری SI به‌عنوان استاندارد در نظر گرفته شده و رعایت ایمنی، سلامت و محدودیت‌های قانونی بر عهده کاربر است.

ASTM D4057

استاندارد ASTM D4057 روش‌های نمونه‌برداری دستی از نفت خام و فرآورده‌های نفتی را تعریف می‌کند تا نمونه‌ای نماینده برای تعیین خواص شیمیایی و فیزیکی به‌دست آید. این روش شامل دستورالعمل‌هایی برای انتخاب و آماده‌سازی ظروف نمونه، تجهیزات نمونه‌برداری و تکنیک‌های نمونه‌برداری از محصولات مایع، نیمه‌جامد یا جامد از مخازن ذخیره، خطوط لوله، کشتی‌ها، درام‌ها و جریان‌های باز تخلیه به ظرف اصلی نمونه است. همچنین این استاندارد شامل نمونه‌برداری از آب آزاد و اجزای سنگین مرتبط با نفت و محصولات نفتی است و می‌تواند در نمونه‌برداری از بسیاری مواد شیمیایی صنعتی غیرخورنده و گازهای نفتی مایع نیز با رعایت احتیاط‌های ایمنی استفاده شود. تمامی مقادیر بر اساس واحدهای SI استاندارد در نظر گرفته شده و رعایت ایمنی و محدودیت‌های قانونی بر عهده کاربر است.

ASTM D5842

استاندارد ASTM D5842 روش‌ها و تجهیزات نمونه‌برداری، مخلوط‌سازی و انتقال نمونه‌های نماینده از سوخت‌های فرار موتور را برای تعیین فشار بخار و اطمینان از انطباق با استانداردهای مربوط به فراریت تعریف می‌کند. این روش شامل سوخت‌های سبک و سوخت‌های بازفرمول‌بندی شده شامل مواد اکسیژنه است و محدوده فشار بخار خشک قابل اعمال آن بین ۱۳ تا ۱۱۰ کیلوپاسکال است. این استاندارد برای نفت خام کاربرد ندارد و نمونه‌برداری از آن باید مطابق استانداردهای D4057، D4177 و D8009 انجام شود. تمامی مقادیر بر اساس واحدهای SI در نظر گرفته شده و رعایت ایمنی و محدودیت‌های قانونی بر عهده کاربر است.

استاندارد ISO برای کیفیت و ایمنی مواد شیمیایی

در علوم و صنایع شیمیایی، رعایت استانداردهای بین‌المللی نقش اساسی در تضمین کیفیت، دقت و ایمنی فرآیندها و محصولات دارد. متن حاضر مروری بر چند استاندارد ISO مهم در حوزه مواد شیمیایی و آزمایشگاهی ارائه می‌دهد که هر یک به جنبه‌ای خاص از آنالیز، تولید و کالیبراسیون مواد و تجهیزات مرتبط می‌شوند. از جمله این استانداردها می‌توان به ISO 3696 برای کیفیت آب مورد استفاده در آنالیز شیمیایی، ISO/IEC 17025 برای توانمندی و اعتبار آزمایشگاه‌ها، ISO 17034 برای تولیدکنندگان مواد مرجع، و استانداردهای مرتبط با اندازه‌گیری ویسکوزیته مانند ISO 3104 و ISO 3105 اشاره کرد. همچنین استانداردهای ISO 22854 و ISO 33401/33405 کاربردهای خاصی در تحلیل سوخت‌ها و مدیریت اسناد مواد مرجع دارند. این مجموعه استانداردها با ارائه روش‌های دقیق اندازه‌گیری، الزامات کیفی و راهنمایی‌های عملی، تضمین می‌کنند که نتایج آزمایشگاهی قابل اعتماد و قابل مقایسه در سطح داخلی و بین‌المللی باشند و فرآیندهای تولید و کنترل کیفیت با بالاترین سطح دقت و ایمنی انجام شوند.

ISO 3696

استاندارد ISO 3696 الزامات کیفیت آب مورد استفاده در آنالیز شیمیایی غیرآلی را مشخص می‌کند و شامل سه درجه کیفیت مختلف است. این استاندارد برای آنالیز مواد آلی، آنالیز مواد فعال سطحی و بررسی‌های زیستی یا پزشکی کاربرد ندارد. مطابق این استاندارد، آب باید مایع شفاف و بدون رنگ باشد و بر اساس میزان ناخالصی‌ها طبقه‌بندی می‌شود: آب عاری از یون‌ها یا ناخالصی‌های کلوئیدی و آلی، آب با مقدار بسیار کم ناخالصی‌های غیرآلی، آلی یا کلوئیدی که برای کارهای آزمایشگاهی شیمی مرطوب مناسب است. همچنین ISO 3696 مشخصات اندازه‌گیری pH و هدایت الکتریکی، تست‌های محدود برای مواد اکسیدشدنی و سیلیس واکنش‌پذیر، اندازه‌گیری جذب نوری و تعیین باقیمانده پس از تبخیر در ۱۱۰ درجه سانتی‌گراد را نیز تعیین می‌کند.

ISO 17025

استاندارد ISO/IEC 17025 استاندارد بین‌المللی برای آزمایشگاه‌های آزمون و کالیبراسیون است که الزامات توانمندی، بی‌طرفی و عملکرد مداوم آزمایشگاه‌ها را مشخص می‌کند و دقت و قابلیت اطمینان نتایج آزمون و کالیبراسیون آن‌ها را تضمین می‌کند. این استاندارد اهمیت بالایی دارد زیرا اعتبار فعالیت‌های آزمایشگاهی را افزایش می‌دهد و اعتماد مشتریان و نهادهای نظارتی را جلب می‌کند. رعایت ISO/IEC 17025 نشان‌دهنده تعهد آزمایشگاه به کیفیت، مهارت فنی و رعایت اصول علمی است و مزایایی از جمله ایجاد معیار جهانی برای کیفیت و قابلیت اطمینان آزمایشگاه‌ها، افزایش اعتماد به نتایج آزمون و کالیبراسیون در سطح داخلی و بین‌المللی، تسهیل همکاری بین آزمایشگاه‌ها و نهادهای دیگر و کاهش نیاز به آزمون‌های تکراری و صرفه‌جویی در زمان و منابع را به همراه دارد.

ISO 17034

استاندارد ISO 17034:2016 الزامات عمومی برای توانمندی و عملکرد مستمر تولیدکنندگان مواد مرجع را مشخص می‌کند. این استاندارد چارچوبی را برای تولید مواد مرجع، از جمله مواد مرجع دارای گواهی (Certified Reference Materials)، ارائه می‌دهد و به‌عنوان بخشی از رویه‌های تضمین کیفیت کلی تولیدکننده مورد استفاده قرار می‌گیرد. رعایت ISO 17034:2016 تضمین می‌کند که مواد مرجع با دقت، صحت و قابلیت اعتماد بالا تولید شده و برای کاربردهای آزمایشگاهی و کالیبراسیون مناسب باشند.

ISO 3105

استاندارد ISO 3105 که جایگزین نسخه اول سال ۱۹۷۶ شده است، مشخصات و دستورالعمل‌های عملکرد برای ویسکومترهای مویی شیشه‌ای را ارائه می‌دهد که به‌طور گسترده برای تعیین ویسکوزیته سینماتیکی فرآورده‌های نفتی بر اساس روش ISO 3104 استفاده می‌شوند. این استاندارد همچنین روش کالیبراسیون این ویسکومترها را توضیح می‌دهد و شامل انواع ویسکومترهای اصلاح‌شده اُستوالد، ویسکومترهای سطح معلق و ویسکومترهای جریان معکوس است. رعایت ISO 3105 اطمینان می‌دهد که اندازه‌گیری ویسکوزیته دقیق و قابل اعتماد انجام شود.

ISO 33401

استاندارد ISO 33401 راهنمایی برای تولیدکنندگان مواد مرجع (RMP) ارائه می‌دهد تا اسناد همراه با یک ماده مرجع (RM) را به‌صورت شفاف و مختصر آماده کنند. این استاندارد دسته‌بندی‌ها و توضیحات اطلاعات الزامی، توصیه‌شده و سایر اطلاعاتی را که باید در برگه‌های اطلاعات محصول و گواهی‌های ماده مرجع درج شوند، مشخص می‌کند. اطلاعات مذکور به کاربران مواد مرجع و سایر ذی‌نفعان کمک می‌کند تا مناسب بودن یک ماده مرجع یا ماده مرجع دارای گواهی (CRM) را تأیید کنند. همچنین ISO 33401 حداقل الزامات برچسب روی ظرف هر واحد ماده مرجع را تعیین می‌کند.

ISO 33405

استاندارد ISO 33405 مفاهیم و راهکارهایی برای تولید مواد مرجع (RM) ارائه می‌دهد و شامل ارزیابی یکنواختی، بررسی پایداری و مدیریت ریسک‌های مرتبط با ویژگی‌های مورد نظر، مشخصه‌یابی و تعیین مقادیر خواص یک ماده مرجع، ارزیابی عدم قطعیت مقادیر گواهی‌شده و ایجاد ردیابی اندازه‌گیری (متروژیکال ترس) مقادیر گواهی‌شده است. این استاندارد راهنمایی‌هایی را برای اجرای ISO 17034 فراهم می‌کند، در حالی که سایر روش‌ها نیز در صورتی که الزامات ISO 17034 رعایت شوند، قابل استفاده‌اند. همچنین این سند به‌طور مختصر به ارزیابی قابلیت تبادل‌پذیری و مشخصه‌یابی ویژگی‌های کیفی می‌پردازد و نکاتی درباره نمونه‌برداری برای آزمون یکنواختی ارائه می‌دهد، اما روش‌های آماری برای ارزیابی یکنواختی و پایداری ویژگی‌های کیفی و مقادیر چندمتغیره مانند داده‌های طیفی را شامل نمی‌شود.

ISO 22854

استاندارد ISO 22854 روش کروماتوگرافی گازی (GC) را برای تعیین هیدروکربن‌های اشباع، اولفینیک و آروماتیک در بنزین موتور خودرو و سوخت اتانول خودرویی (E85) مشخص می‌کند. علاوه بر این، این استاندارد امکان تعیین میزان بنزن و تولوئن، ترکیبات اکسیژنه و محتوای کل اکسیژن را نیز فراهم می‌آورد. استاندارد ISO 22854 دو روش تحلیلی مجزا، A و B، را تعریف می‌کند: روش A برای بنزین خودرو با محدوده‌های مشخص آروماتیک‌ها، اولفین‌ها و اکسیژنات‌ها قابل استفاده است و دقت اندازه‌گیری برای ترکیبات اکسیژنه مختلف مانند متانول، اتانول و اترها تعیین شده است، در حالی که روش B برای تحلیل گروه‌های اکسیژنه در سوخت‌های E85 با محتوای اتانول بین ۵۰ تا ۸۵ درصد حجمی کاربرد دارد و قبل از آن نمونه با یک جزء بدون اکسیژن رقیق می‌شود. این استاندارد همچنین برای جریان‌های هیدروکربنی مشابه مانند نفتا و رفرمیت‌ها قابل استفاده است و دقت تعیین ترکیبات در نمونه‌های رقیق‌شده یا ترکیبات خاص با ذکر محدودیت‌ها ارائه شده است.

ISO 3104

استاندارد ISO 3104 روش‌های اندازه‌گیری ویسکوزیته سینماتیکی مایعات نفتی را مشخص می‌کند و دو روش تحلیلی را معرفی می‌کند: روش A با استفاده از ویسکومترهای شیشه‌ای دستی و روش B با استفاده از ویسکومترهای مویرگی شیشه‌ای در یک سیستم خودکار. این استاندارد با اندازه‌گیری زمان جریان یک حجم مشخص از مایع تحت اثر گرانش در یک ویسکومتر کالیبره‌شده، ویسکوزیته سینماتیکی (ν) را تعیین می‌کند و ویسکوزیته دینامیکی (η) از ضرب ویسکوزیته سینماتیکی در چگالی (ρ) مایع محاسبه می‌شود. دامنه ویسکوزیته‌های سینماتیکی تحت پوشش این روش از ۰/۲ تا ۳۰۰٬۰۰۰ میلی‌متر مربع بر ثانیه و در بازه دمایی –۲۰ تا +۱۵۰ درجه سانتی‌گراد است. این استاندارد برای مایعات با رفتار نیوتنی طراحی شده و برای نمونه‌هایی مانند روغن‌های باقیمانده که ممکن است رفتار غیرنیوتنی از خود نشان دهند، مقادیر دقت و روش‌های مخصوص ارائه شده است.

نتیجه‌گیری

مجموعه گسترده استانداردهای تدوین شده توسط ASTM International و ISO چارچوبی منسجم برای کنترل کیفیت، ارزیابی انطباق، تضمین ایمنی و ایجاد قابلیت ردیابی در زنجیره تولید، توزیع و مصرف مواد شیمیایی و سوخت ها فراهم می کند. این استانداردها با تعریف روش های آزمون دقیق، مشخصات فنی شفاف، الزامات کالیبراسیون، نمونه برداری و مدیریت عدم قطعیت، امکان مقایسه پذیری نتایج در سطح بین المللی را مهیا ساخته و به تولیدکنندگان، آزمایشگاه ها و نهادهای نظارتی کمک می کنند تا تصمیم گیری های فنی خود را بر مبنای داده های معتبر، تکرارپذیر و قابل دفاع انجام دهند.